تاریخچه هنگ درام
صدایی اثیری، مسحورکننده و تقریباً فرازمینی که شنوندگان را به دنیایی دیگر میبرد. این توصیفی است که بسیاری از شنوندگان برای اولین بار نوای هنگ درام و هندپن را به کار میبرند. این سازها، با وجود ظاهر مدرن و امروزیشان، تاریخی غنی و شگفتانگیز دارند که از کارائیب تا اروپا و سراسر جهان سفر کرده است. این مقاله به کاوش در همین تاریخ جذاب میپردازد؛ از ریشههای آن در جزایر دوردست تا سازی که امروز میشناسیم و دوست داریم.
۱. ریشهها در کارائیب: داستان جد بزرگ هنگ درام
داستان هنگ درام بدون اشاره به جد بزرگش، «استیل پن»، کامل نخواهد بود. این سفر در ترینیداد و توباگو آغاز میشود؛ جایی که در اوایل دهه ۱۹۰۰، پس از ممنوعیت استفاده از سازهای موسیقی سنتی، مردم محلی شروع به استفاده از بشکههای خالی نفت به عنوان ساز کردند. با گذشت زمان، آنها دریافتند که با شکل دادن به سطح این بشکهها میتوانند نتهای متفاوتی تولید کنند. در این میان، شخصی به نام الی مَنِت که به عنوان «پدر استیل پن مدرن» شناخته میشود، سالها عمر خود را وقف تبدیل این بشکههای صنعتی به یک ساز کوکشده و خوشصدا کرد و راه را برای نوآوریهای آینده هموار ساخت.
۲. تولد یک افسانه: داستان ساز هنگ در سوئیس
در اواخر دهه ۱۹۹۰، یک نوازنده سازهای کوبهای به نام رتو وبر ایدهای در سر داشت: سازی که صدای «گهاتام» یک کوزه گلی از جنوب هند – را با صدای استیل پن ترکیب کند. او این ایده را با فلیکس رونر و سابینا شرر، بنیانگذاران شرکت PANArt در برن سوئیس، در میان گذاشت. این دو که خود سازندگان باتجربه استیل پن بودند، پس از آزمایشهای فراوان، در حدود سال ۲۰۰۱-۲۰۰۰ موفق به خلق ساز جدیدی شدند و نام آن را «هنگ» گذاشتند. کلمه «Hang» در گویش آلمانی برن به معنای «دست» است و به روش نواختن این ساز اشاره دارد. هنگ برای اولین بار در نمایشگاه موسیقی فرانکفورت در سال ۲۰۰۱ به عموم معرفی شد و صدای جادویی آن بلافاصله حضار را شگفتزده کرد.
۳. از کارگاه کوچک تا شهرت جهانی
با انتشار ویدئوهایی از نوازندگی هنگ در یوتیوب، محبوبیت این ساز به سرعت سر به فلک کشید. احساس بسیاری از علاقهمندان جدید در این جمله خلاصه میشد: «ویدئویی از این ساز شگفتانگیز دیدم و دانستم که باید یکی از آنها را داشته باشم.»
این تقاضای عظیم، شرکت PANArt را با چالشی بزرگ روبرو کرد. آنها به جای تولید انبوه، فرآیند خرید را به شدت محدود کردند. متقاضیان باید نامهای دستنویس ارسال میکردند و دلایل خود را برای داشتن یک هنگ توضیح میدادند. سپس ماهها یا حتی سالها منتظر میماندند تا شاید دعوتی برای خرید حضوری ساز در سوئیس دریافت کنند. این رویکرد انحصاری، هنگ را به سازی کمیاب و گرانبها برای نوازندگان جدی و کلکسیونرها تبدیل کرد. سرانجام در سال ۲۰۱۴، شرکت PANArt رسماً تولید ساز هنگ، به شکلی که شناخته میشد، را متوقف کرد تا تمام تمرکز خود را بر روی تحقیق و توسعه سازهای جدیدی مانند گوبال و گودو بگذارد.
۴. ظهور «هندپن»: سازی برای همه
این تقاضای عظیم و برآوردهنشده، همراه با توقف تولید هنگ، خلائی در بازار ایجاد کرد که الهامبخش صنعتگران و سازندگان دیگر در سراسر جهان شد تا راهی برای پاسخ به این اشتیاق جهانی پیدا کنند. از آنجایی که نام «Hang» یک علامت تجاری ثبتشده متعلق به PANArt بود، این سازندگان به نامی جدید نیاز داشتند. در حدود سال ۲۰۰۷، کایل کاکس از شرکت Pantheon Steel، اصطلاح «هندپن» را ابداع کرد. او منطق خود را اینگونه توضیح میدهد: «از آنجایی که هنر مادر یعنی استیل پن از ترینیداد و توباگو سرچشمه میگیرد، با احترام خواستم کلمه “پن” را در نام آن بگنجانم. و چون با “دست” نواخته میشود، کاملاً واضح بود که باید آن را “هندپن” بنامیم.»
تولد هندپن این ساز را در دسترس مخاطبان بسیار گستردهتری قرار داد و مدلهای متنوع با کوکهای مختلف و قیمتهای مناسبتر وارد بازار شدند.
۵. هنگ، هندپن یا پنتام؟ راهنمای انتخاب نام درست
با وجود نامهای مختلف، دانستن تفاوت آنها مهم است. در اینجا یک راهنمای ساده برای درک این اصطلاحات ارائه میشود:
- هنگ (Hang): این نام به طور انحصاری به ساز اصلی ساخته شده توسط شرکت PANArt در سوئیس اشاره دارد و یک اصطلاح عمومی نیست.
- هندپن (Handpan): اصطلاح عمومی و پذیرفتهشده برای این خانواده از سازهاست که توسط سازندگان مختلف در سراسر جهان تولید میشوند.
- هنگ درام (Hang Drum): هنگ درام عبارتی بسیار رایج در میان عموم مردم است، اما استفاده از آن توسط سازندگان اصلی (PANArt) به شدت منع شده است.
- پنتام (Pantam): اصطلاح دیگری که در ابتدا توسط یک توزیعکننده اسرائیلی برای توصیف هنگ استفاده شد و ترکیبی از کلمات “پن” و “گهاتام” است. امروزه برخی از سازندگان و نوازندگان از این نام استفاده میکنند.
نکته فنی: با اینکه اغلب «درام» نامیده میشود، هندپن از نظر آکوستیک یک «ایدیوفون» است. در حالی که درامها (ممبرانوفونها) صدای خود را از ارتعاش یک پوسته کشیده شده تولید میکنند (درست مانند یک طبل یا دف)، ایدیوفونها مانند یک زنگ یا سنج عمل میکنند که تمام بدنهشان برای تولید صدا به لرزه درمیآید.
۶. نکاتی برای نوازندگان آینده: چگونه یک ساز باکیفیت انتخاب کنیم؟
با افزایش محبوبیت هندپن، بازار مملو از سازهای ارزان و بیکیفیت شده است. این سازها که اغلب به صورت کارخانهای و با دستگاههای پرس فلزات ساخته میشوند، عملیات حرارتی مناسب را طی نکرده و به صورت دستی کوک نشدهاند. در نتیجه، صدای بسیار ضعیفی دارند و به مرور زمان از کوک خارج میشوند. یک نشانه برای شناسایی فروشندگان غیرحرفهای، عرضه ساز به همراه مضراب یا چوبک است، زیرا هندپن با دست نواخته میشود. قبل از خرید، حتماً تحقیق کنید و ساز خود را از یک سازنده معتبر تهیه کنید تا از داشتن یک ساز پایدار با کوک دقیق و صدای دلنشین مطمئن شوید.
۷. کلام آخر: سفر شما با هنگ درام
سفر هنگ درام، از یک ایده تجربی در کارگاهی در سوئیس تا تبدیل شدن به یک پدیده جهانی که با صدای جادویی خود قلبها را لمس میکند، داستانی باورنکردنی است. این ساز به دلیل جذابیتش برای مدیتیشن، صوتدرمانی و بیان خالص موسیقی، جایگاه ویژهای در دنیای موسیقی پیدا کرده است.
اگر شما هم مسحور این نوای جادویی شدهاید و به دنبال خرید هنگ درام باکیفیت و خوشصدا برای شروع سفر موسیقایی خود هستید، میتوانید بهترین مدلها را از فروشگاه ما (ناماسته) تهیه کنید.